شب یلدا چیست و چرا را جشن می گیریم؟

برنامه هک تلگرام
آموزش و نصب برنامه plc
دسامبر 13, 2017
ردیابی اینستاگرام
ردیابی اینستاگرام با شماره تلفن از راه دور
دسامبر 16, 2017

شب یلدا چیست و چرا را جشن می گیریم؟

از زمان های قدیم سنتی بسیار خوب و در آیین باستانی ما ایرانی ها شکل گرفته است که همچنان به قوت خود باقی ست شب یلدا  است.اهمیت زیادی که  این جشن در میان خانواده های ایرانی دارد باعث شده است که هرساله این روز را جشن بگیرند.

تاریخ شب یلدا

معنای این واژهٔ شب یلدا  ، ولادت و تولد است. تولد را یر مبنای ولادت خورشید گذاشته اند که رومیان قدیم به نام  ناتالیس آنایکتوس یعنی روز تولد مهر شکست ناپذیر می نامند. ابوریحان بیرونی از این جشن با نام میلاد اکبر نام برده و منظور از آن را میلاد خورشید دانسته است.

شب آخر فصل پاییز و روز اول فصل زمستان را  که طولانی ترین شب سال دور هم جمع می شویم، و با خوراکی های خوشمزه و فال حافظ می گیریم. یلدا سنتی زیباست که از نیاکانمان به یادگار مانده و در آن با برگزاری جشنی شاد به استقبال زمستانی سرد می رویم. حتما برایتان جالب است که بدانید یلدا چگونه شکل گرفت و چه شد که به یکی از بزر گ ترین جشن های ملی ایران تبدیل شد.

باید گفت که رسم شیرینی که ما ایرانی ها هر سال با گرمی خاصی باشکوه تر از سال قبل برگزار می کنیم و روزی خاطره انگیز را رقم می زند. نمی توان با اطمینان نظر داد که در ابتدا رسم برگزاری شب یلدا  چگونه به وجود آمد اما دلایل  زیادی برای آن گفته شده است.

ایرانی ها در قدیم بیشتر مردم  از راه کشاورزی روزگار می گذراندند و با تغییر فصل های سال کارهای آن ها هم رنگ و بوی متفاوت به خود می گرفت. ایرانی های باستان به تجربه فهمیدند که همین که شب اول زمستان فرا می رسد به طولانی ترین شب سال می رسیم و بعد از آن روزها بلندتر می شود برای همین هم این شب را شب تولد خورشید می دانستند. آن ها بر این باور بودند که تاریکی سمبل اهریمن و روشنایی سمبلی از خیر است برای همین هم در طولانی ترین شب سال برای از بین رفتن اهریمن جشن می گرفتند و شادی می کردند. آن ها در این شب سفره ای بزرگ پر از میوه و آجیل پهن می کردند و سعی می کردند تا صبح نخوابند و شب را با قصه گویی بگذرانند. اینکه بعد از شب یلدا  روزها بلندتر از روزهای قبل می شود یعنی اینکه خورشید توانسته بر تاریکی پیروز شود. جالب است بدانید که رومی های باستان هم به تقلید از ایرانیان این  شب را جشن می گرفتند و حتی عده ای از آن ها تولد حضرت عیسی را در همین شب می دانسته اند.

شب یلدا

شب یلدا  و رسوم آن در ایران

همانطور که اشاره کردیم  شب یلدا  آخرین شب پاییز را که در واقع گفنه میشود درازترین و تاریکترین شب در طول سال است تا سپیده دم بیدار می مانند و در کنار یکدیگر خود را سرگرم می دارند تا اندوه غیبت خورشید و تاریکی و سردی روحیهٔ آنان را تضعیف نکند و با به روشنایی گراییدن آسمان به رخت خواب روند و لختی بیاسایند.
بنا به  سنت دیرینه آیین مهر شاهان ایرانی در قدیم در روز اول دی ماه به روایتی پادشاهان با کنار گذاشتن تاج و تخت شاهی و پوشیدن جامه ای سپید به صحرا می رفتند و بر فرشی سپید می نشستند.

همانطور هم دربانیان و نگهبانان پادشاهی و برده ها و خدمت کاران در سطح شهر آزاد شده همراه با  روئسا ،پادشاه و مردم عادی همگی یکسان بودنده اند و در کنار یکدیگر جشن میگرفتند.

در شب یلدا  میوه هایی را که انبار کرده بودند به همراه خشکبار و تنقلات می خوردند و دور هم گرد هیزم افروخته می نشستند تا سپیده دم بشارت روشنایی دهد زیرا به زعم آنان در این شب تاریکی و سیاهی در اوج خود است. جشن یلدا در ایران امروز نیز با گرد هم آمدن و شب نشینی اعضای خانواده و اقوام در کنار یکدیگر برگزار می شود. متل گویی که نوعی شعرخوانی و داستان خوانی است در قدیم اجرا می شده است به این صورت که خانواده ها در این شب گرد می آمدند و پیرترها برای همه قصه تعریف می کردند.

شب یلدا

شب یلدا  یا شب چله با خوراکی هایی از قبیل آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوه های گوناگون است که همه جنبهٔ نمادی دارند و نشانهٔ برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند، این میوه ها که اغلب دانه های زیادی دارند، نوعی جادوی سرایتی محسوب می شوند که انسان ها با توسل به برکت خیزی و پردانه بودن آنها، خودشان را نیز مانند آنها برکت آور می کنند و نیروی باروی را در خویش افزایش می دهند و همچنین انار و هندوانه با رنگ سرخشان نمایندگانی از خورشید در شب به شمار می روند. در این شب هم مثل جشن تیرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ مرسوم است. حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پُری آن، آینده گویی می کنند.

آداب و رسوم شب یلدا  در استانهای مختلف ایران

استان آذربایجان (شرقی و غربی)

رسم این دو استان این است که در این شب خوانچهای تزیین شده به خانهٔ تازه عروس یا نامزد خانواده بفرستند. مردم آذربایجان در سینی خود هندوانه ها را تزئین می کنند و شال های قرمزی را اطرافش می گذارند. درحالی که مردم شمال یک ماهی بزرگ را تزئین می کنند و به خانهٔ عروس می برند.

استان مازندران
بیشتر از هز استانی در مازندران شب یلدا  بسیار با اهمیت و گرامی داشته می شود. با گرد آمدن کنار بزرگان خود مثل خانه پدر بزرگها و مادر بزرگها رفته و  خواندن فال حافظ و فردوسی خوانی به خوردن تنقلات و میوه جات خصوصا” انار و هندوانه و ازگیل می پردازند و با خوردن و نوشیدن و شنیدن صحبتها و داستان های بزرگترها شب را به صبح می رسانند و معتقدند که صبح بعد از یلدا روز پیروزی خورشید بر سیاهی و تاریکیها است.

استان فارس
مردم این استان نیز همانند عید نوروز سفره ای رنگین از تنقلات و خوراکی هایی خوشمزه میچینند و از مرکبات و هندوانه برای سرد مزاج ها و خرما و رنگینک برای گرم مزاج ها موجود است. حافظ خوانی جزو جدانشدنی مراسم این شب برای شیرازی هاست. البته خواندن حافظ در این شب نه تنها در شیراز مرسوم است، بلکه رسم کلی چله نشینان شده است.

استان همدان
فالی به نام سوزن در بین همدانی ها مرسوم است که همه دور تا دور اتاق می نشینند و پیرزنی به طور پیاپی شعر می خواند. دختر بچه ای پس از اتمام هر شعر بر یک پارچه نبریده و آب ندیده سوزن می زند و مهمان ها بنا به ترتیبی که نشسته اند شعرهای پیرزن را فال خود می دانند. همچنین در مناطق دیگر همدان تنقلاتی که مناسب با آب و هوای آن منطقه است در این شب خورده می شود. در تویسرکان و ملایر، گردو و کشمش و مِیز نیز خورده می شود که از معمولترین خوراکی های موجود در ابن استان هاست.

استان خراسان
شاهنامه در این استانها بسیار محترم است که اولین کار آنها خواندن شاهنامهٔ فردوسی است.آیینی جالب و ویژه شب یلدا  در استان خراسان رضوی و خراسان جنوبی برگزاری مراسم «کف زدن» است. در این مراسم ریشه گیاهی به نام چوبک را که در این دیار به «بیخ» مشهور است، در آب خیسانده و پس از چند بار جوشاندن، در ظرف بزرگ سفالی به نام «تغار» می ریزند. مردان و جوانان فامیل با دسته ای از چوب های نازک درخت انار به نام «دسته گز» مایع مزبور را آنقدر هم می زنند تا به صورت کف درآید و این کار باید در محیط سرد صورت گیرد تا مایع مزبور کف کند. کف آماده شده با مخلوط کردن شیره شکر آماده خوردن شده و پس از تزیین با مغز گردو و پسته برای پذیرایی مهمانان برده می شود. در این میان گروهی از جوانان قبل از شیرین کردن کف ها با پرتاب آن به سوی همدیگر و مالیدن کف به سر و صورت یکدیگر شادی و نشاط را به جمع مهمانان می افزایند.

استان اردبیل
در اردبیل رسم است که خانواده ها شب یلدا  دور هم جمع می شوند و تا پاسی از شب با هم شب نشینی می کنند.هنداونه.انار.پرتقال.تخمه.ماهی پلو و… از جمله خوراکی هایی است که در استان اردبیل مرسوم هست.

بازدیدها: 0

دیدگاهتان را بنویسید